Pomimo wzrostów świadomości klientów z zakresu zdrowia oraz większego niż kiedyś zainteresowania aktywnością fizyczną, w naszych klubach ciągle spotykamy osoby oczekujące spektakularnych efektów poprawy sylwetki. Najlepiej byłoby, gdyby efekty przyszły błyskawicznie, na przykład w ciągu pierwszego miesiąca ćwiczeń. Takie podejście wynika z niewielkiego doświadczenia klientów dotyczącego pracy nad własnym ciałem. W czasie ćwiczeń i po nich w ciele zachodzi bowiem wiele złożonych procesów metabolicznych. O ich istnieniu klientki i klienci klubów często nie wiedzą. Nie zawsze mają też świadomość jak bardzo istotne jest odpowiednie żywienie. Jakie są największe wyzwania dla trenera w tym zakresie? Jak je zrealizować razem z podopiecznymi?

Wyzwania dla trenera: spokój i edukacja

Wzrost poirytowania związany z brakiem akceptacji własnego wyglądu połączony z ogromną chęcią zmiany tego wyglądu powoduje, że klienci i klientki często oczekują efektu tak szybko, jak to tylko możliwe.

Pomocna (i niezbędna!) w pracy z nimi jest więc tutaj odpowiednia edukacja podopiecznego, którą należy rozpocząć już w trakcie konsultacji treningowej. Warto ustalić realny do osiągnięcia cel oraz wskazać optymalny czas potrzebny do jego realizacji.

Kolejną ważną rzeczą są regularne badania krwi i innych wskaźników (m.in. profil tarczycowy, lipidogram, insulina i glukoza na czczo), które są w stanie wiele powiedzieć na temat ogólnego stanu zdrowia naszego podopiecznego. Każde odchylenie od norm może skutkować wydłużeniem całego, a w skrajnych przypadkach – brakiem jakichkolwiek efektów.

Trzeba też pamiętać, że każda regularnie ćwicząca osoba po pewnym czasie gorzej znosi obciążenia treningowe. Osoby początkujące mogą odczuwać je zupełnie inaczej.

Z  powodu małej adaptacji układów nerwowych do nawarstwiającego się zmęczenia, a także DOMS-ów (delayed onset muscle soreness), czyli opóźnionej bolesności mięśni. Dlatego każdy trener powinien być w stałym kontakcie z podopiecznymi.

Odczucia treningowe są adekwatne do obciążeń i objętości treningowej naszych podopiecznych bez względu na staż treningowy. Natomiast systematyczna praca treningowa z odpowiednimi obciążeniami pomaga sukcesywnie progresować oraz łatwiej wrócić po przerwie do wypracowanych obciążeń.

Komunikacja z osobami ćwiczącymi powinna dotyczyć m.in. tego, jak dana jednostka treningowa wpłynęła na odczucie przez nich zmęczenia. Ważne, żeby pozyskać informacje, ile czasu potrzebują na regenerację.

Dieta wyzwaniem trenera i podopiecznego

W wywiadzie trenerskim warto zawrzeć kilka pytań dotyczących ogólnego żywienia podopiecznego. Ile posiłków jada? Czy je regularnie? Czy jego dieta zawiera świeże owoce i warzywa oraz spożywaną ilość mięsa oraz rodzaj tłuszczy?

By odpowiedzieć na te pytania warto zaopatrzyć klienta w trzydniowy dziennik żywieniowy, czyli tabelę do uzupełnienia przez samego podopiecznego. Z jej pomocą można szczegółowo przyjrzeć się i obliczyć przybliżoną wartość kalorii spożywaną przez klienta. W dalszej kolejności można zaproponować zmiany, które należy wprowadzić w diecie lub zaproponować specjalistyczną pomoc dietetyka klinicznego. Dopasuje on żywienie pod cel klienta, uwzględniając jego badania oraz możliwe choroby współistniejące. W takim przypadku kolejnym zadaniem trenera jest tylko kontrola oraz monitorowanie efektów współpracy.

Monitoring i szybka reakcja

Sprawna reakcja ze strony trenera, ewentualna zmiana planów treningowych podopiecznych może zapobiec spadkom ich motywacji, które mogą przyczynić się niekiedy do rezygnacji ze współpracy z nami i klubem. Z kolei systematyczność wyrobi u nich zdrowy nawyk regularnej aktywności fizycznej, a co za tym idzie, ćwiczeniom pod okiem trenera.

Oprócz monitorowania samopoczucia powinniśmy również prowadzić obserwacje pomiarów ciała naszych podopiecznych. To doskonałe narzędzie motywacyjne, które pokaże im zmiany w kompozycji ciała, gdy nie zmienia się jego masa, a podopieczni oczekują widocznych efektów swoich treningów.

Praca z osobami początkującymi to przede wszystkim edukacja z zakresu treningu i odpowiedniego żywienia, dbanie o zaangażowanie treningowe, wyrabianie nawyku oraz dobranie odpowiednich metod i obciążeń treningowych. Kombinacja i sprawne używanie tych narzędzi pozwoli maksymalizować efekt pracy trenerów z podopiecznymi, bez straty motywacji tego drugich.

Sonia Świetlik

Od 8 lat pracuje jako trenerka personalna. Sport od zawsze był nieodłącznym elementem jej życia. Trenowałam różne dyscypliny, ale ostatecznie wróciłam do lekkoatletyki i biegów sprinterskich, z których czerpie najwięcej satysfakcji i radości. Regularnie pogłębia swoją wiedzę, biorąc udział w profesjonalnych kursach i szkoleniach z zakresu rehabilitacji, treningu funkcjonalnego i biegowego.

Jest absolwentką Wyższej Szkoły Rehabilitacji na kierunku „Fizjoterapia w sporcie”. Jej podopiecznymi są osoby o różnym stopniu zaawansowania, z dysfunkcjami ruchowymi oraz sportowcy. Od kilku lat prowadzi kursy i szkolenia dla trenerów personalnych. Na studiach podyplomowych Trener Personalny przy Wyższej Szkole Rehabilitacji skupi się na tematyce metodyki treningu siłowego.

Artykuł Największe wyzwania dla trenera, czyli „chcę mieć szybko piękną sylwetkę!” pochodzi z serwisu Fitness Biznes - Portal B2B branży fitness.

Oto kilka mechanizmów uruchamiających się dzięki ruchowi, które utrudniają nowotworzenie:

• zapobieganie wysokiemu poziomowi insuliny we krwi,
• zmniejszanie stanu zapalnego,
• poprawa funkcji układu odpornościowego,
• zapobieganie otyłości, która jest czynnikiem ryzyka wielu nowotworów.

Lekarze często mówią, że rokowanie w danej chorobie w dużej mierze zależy od tego, w jakim stanie jest pacjent w momencie podejmowania terapii. I zwykle im lepszym, tym lepsze rokowanie. A – jak donoszą naukowcy – jakość życia przed leczeniem onkologicznym wpływa też na tolerancję chemioterapii. Nie zapominajmy też, że takie elementy życia, o których decydujemy, jak dieta oraz ruch, obniżają ryzyko samej choroby.

Do tego stan ogólny chorych przed rozpoczęciem chemioterapii z powodu zaawansowanego nowotworu jest często związany z wynikami leczenia oraz lepszym radzeniem sobie z leczeniem (w tym zmniejsza powikłania po operacji) i rekonwalescencji po nim.

W czasopiśmie Cancer opublikowano badanie, w którym sprawdzono, czy kondycja fizyczna oraz osłabienie wśród chorych na wczesnego raka piersi wpływa na tolerancję chemioterapii. Analizie poddano ponad sporą grupę – trzy tysiące chorych na raka piersi z francuskiej bazy danych. Spośród nich 33 proc. otrzymało przedoperacyjną, a 67 proc. – pooperacyjną chemioterapię.

Zauważono, że kobiety z wyjściowo gorszą kondycją fizyczną 1,5 raza częściej wymagały zmniejszenia dawek chemioterapii oraz o 50 proc. częściej występowała u nich tzw. polekowa toksyczność.

Aktywność fizyczna w czasie chemioterapii?

Sama chemioterapia nie jest niczym przyjemnym. Pacjent może być osłabiony, odczuwać dolegliwości bólowe, mieć problemy z jedzeniem itd. Niewątpliwie obniża też sprawność fizyczną. Dzieje się tak m.in. z tego powodu, że zmniejszają się możliwości układu krążeniowo-oddechowego. Zespół naukowców z Tajwanu postanowił zbadać, czy interwencja ruchowa może poprawić wydolność wysiłkową i zmniejszyć ogólnoustrojowy stres oksydacyjny u pacjentów z rakiem głowy i szyi otrzymujących chemioterapię.

Z ich badań jasno wynika, że tak. Wykazali, że chemioterapia powoduje osłabienie mięśni i zanik mięśni, co zmniejsza transport tlenu w mięśniach szkieletowych. Tym samym powoduje zmniejszenie wydolności krążeniowo-oddechowej. Kolejną ważną przyczyną obniżonej wydolności krążeniowo-oddechowej jest pogorszenie działania serca.  Chemioterapia może wywołać znaczną dysfunkcję lewej komory, prowadząc ostatecznie do zmniejszenia kurczliwości serca.

Ale też dostarczyli dowodów na to, że ćwiczenia fizyczne tych pacjentów poprawiają reakcje wysiłkowe i zwiększają wydolność wysiłkową poprzez obniżanie tętna spoczynkowego.

Nie chodzi o bieganie maratonów. Należy dobrać do siebie odpowiednią metodę ćwiczeń. Kiedy znany onkolog, prof. Jacek Jassem, poddawał się leczeniu onkologicznemu, codziennie udawał się na spacery, podczas których „robił” 10 tysięcy kroków. Pacjenci, którzy nie opuszczają łóżka, mogą ćwiczyć w nim. Zawsze warto porozmawiać ze swoim lekarzem na temat tego, w jaki sposób w trakcie leczenia ćwiczyć.

Ćwiczenia a wyniki leczenia

Badania wskazują, że aktywni chorzy częściej uzyskują większe korzyści z leczenia. Brytyjscy naukowcy, którzy porównali aktywnych fizycznie i nieaktywnych pacjentów z rakiem wykazali, że terapie mające na celu zmniejszenie guza są znacznie bardziej skuteczne wśród osób, które ćwiczą. Uczestnicy badania, którzy wykonywali 150 minut ćwiczeń aerobowych oraz dwie sesje treningu siłowego tygodniowo przez średnio pięć miesięcy (ponieważ przeszli cztery rundy chemioterapii), odnotowali większe zmniejszenie guza niż ci, którzy nie ćwiczyli. Wzrosty zmniejszyły się w przypadku 75 procent grupy ćwiczącej, w porównaniu z 37 procentami osób niećwiczących. Osoby ćwiczące miały również silniejszą odpowiedź immunologiczną i niższy poziom zapalnych substancji chemicznych we krwi.

Brytyjski NHS zaleca intensywne ćwiczenia także pacjentom z nowo zdiagnozowanym rakiem.

„Jest to ruch mający na celu szybkie zwiększenie poziomu sprawności i przygotowanie organizmu do lepszego radzenia sobie z upośledzonym układem odpornościowym, który pochodzi z wyczerpujących terapii przeciwnowotworowych” – czytamy na stronie National Health Service.

Ale to nie wszystkie korzyści, jakie wynikają z aktywnego życia. Badania pokazują, że aktywność fizyczna może pomóc w radzeniu sobie ze stresem i lękiem, mieć więcej energii i lepiej spać na początku leczenia.

Oczywiście posiadanie siły fizycznej potrzebnej do przejścia przez chemioterapię nie jest jedynym powodem, dla którego należy zadbać o formę. Regularne ćwiczenia wzmacniają dobre samopoczucie psychiczne. Ma to kluczowe znaczenie dla ciężko chorych. Pomagają w utrzymaniu prawidłowej wagi, co jest ważne, bo nadwaga lub otyłość łączona jest ze zwiększonym ryzykiem raka. Szczególnie raka endometrium, przełyku, wątroby, trzustki i piersi.

Specjaliści tłumaczą, że chemioterapia nie tylko atakuje tkanki nowotworowe, ale także wpływa na zdrowe tkanki, powodując uszkodzenia ogólnoustrojowe. Trening fizyczny poprawia reakcje na wysiłek i zwiększa wydolność wysiłkową u pacjentów z rakiem otrzymujących chemioterapię. Można to przypisać zmniejszonemu systemowemu stresowi oksydacyjnemu.

Ćwiczenia fizyczne coraz częściej zaleca się na receptę na wszelkiego rodzaju choroby. A jeśli chodzi o raka, zestaw codziennych ćwiczeń może wkrótce stać się obowiązkowym dodatkiem do leczenia.

Źródło: Serwis Zdrowie/ PAP
Fot. Emma Simpson/ Unsplash

Artykuł Aktywność fizyczna obowiązkowym dodatkiem do leczenia? pochodzi z serwisu Fitness Biznes - Portal B2B branży fitness.

Jednak jak wskazują eksperci, sport to też ryzyko kontuzji – dla 37% badanych sportowe urazy poskutkowały nieobecnością w pracy i nieprzewidzianymi wydatkami.
Z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy ubezpieczeniowej Wiener wynika, że 65% Polaków uprawia sport.

Co czwarty badany podejmuje aktywności sportowe 2-3 razy w tygodniu, 12% ćwiczy codziennie, a taki sam odsetek – raz w tygodniu. Co trzeci Polak przyznał, że w ogóle nie uprawia sportu.

Najaktywniejszą grupą są ludzie młodzi – co trzecia osoba w wieku 18-24 lata uprawia sport 2-3 razy w tygodniu. Wraz z wiekiem rośnie odsetek osób niepodejmujących żadnych aktywności fizycznych. U osób w wieku powyżej 55 lat przyznał się do tego co drugi badany, w wieku 45-54 było to 40%. Nie ćwiczy co czwarty w wieku 35-44 lata i co piąty w wieku 18-34 lat.

Sport to zdrowie, ale i kontuzje

Według badania 38% Polaków doznało kontuzji w czasie uprawiania sportu. Częściej przytrafiały się one mężczyznom (46%) niż kobietom (31%). Aż 37% badanych w wyniku doznanego urazu nie mogło pracować lub było zmuszonych pokryć nieprzewidziane wydatki z tym związane. Najczęściej takie sytuacje dotyczyły najstarszej grupy badanych powyżej 55 r.ż., gdzie prawie co drugi (47%) przyznał się do nieobecności w pracy przez kontuzję lub miał niespodziewane wydatki z tego powodu.

Najbardziej ryzykowne sporty

Najbardziej ryzykownym sportem pod względem kontuzji okazała się piłka nożna. 26% Polaków, którzy przyznali się do aktywności w tej dyscyplinie, doznało urazu. Na drugim miejscu znalazła się siatkówka, podczas której wypadek zdarzył się co czwartej osobie. Tuż za nią znalazła się koszykówka, w wyniku której kontuzji dostało 23% graczy uczestniczących w badaniu. Zdecydowanie rzadziej urazy zdarzają się podczas pływania (13%), biegania (12%), jazdy na rowerze (9%) czy fitnessu (8%).

Co drugi ćwiczy dla satysfakcji

Firma Wiener zapytała również o to, czy Polacy rejestrują lub monitorują swoje aktywności sportowe za pomocą aplikacji w smartfonie lub innych urządzeń. Okazuje się, że choć nie robi tego co drugi badany, prawie tyle samo sprawdza swoje wyniki. 28% używa do tego celu specjalnych akcesoriów, takich jak zegarki, opaski sportowe, liczniki itp. Natomiast co piąty zerka na ekran swojego smartfona.

O badaniu

Badanie przeprowadzono na ogólnopolskim panelu badawczym Ariadna metodą CAWI (Computer-Assisted Web Interview) w czerwcu 2022 roku na ogólnopolskiej próbie N=1066 osób.

Źródło: materiały prasowe
Fot. Jozsef Hocza/ Unsplash

Przeczytaj też Aktywność fizyczna dla kobiecego zdrowia

Artykuł Już 2/3 Polaków uprawia sport pochodzi z serwisu Fitness Biznes - Portal B2B branży fitness.