Przesunięcie środka ciężkości ciała, zaburzenia w obrębie kończyn dolnych czy osi barków, osłabienie mięśni czy skoliozy – lista potencjalnych schorzeń i problemów jest długa. Niestety, pomimo rosnącej świadomości rodziców i nauczycieli dziecięce tornistry nadal często ważą za dużo.

– Badania przesiewowe u dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym prowadzimy od 2016 r. Wady postawy i skoliozy występują u ponad połowy dzieci. Jednym z czynników, który sprzyja ich powstawaniu, a także pogłębianiu, są zbyt ciężkie plecaki

– mówi Dorota Matczak, założycielka sieci klinik fizjoterapii Active Place i pomysłodawczyni akcji ważenia plecaków.

– W przypadku 8-latków przekroczenie wagi zanotowaliśmy w 77% przypadków. Jest to dramat. Jednocześnie rodzice dawali nam do zrozumienia, że “dzisiaj plecak i tak jest lekki”. Rekordzistą był 7-latek z plecakiem, który ważył 11 kg – tłumaczy Aleksandra Kurbiel-Syrocka, redaktorka prowadząca serwis parentingowy Akademia Postawy.

U 15% wszystkich przebadanych dzieci plecaki ważyły ponad 15% wagi ciała, ale problem dotyka głównie najmłodszych. Oznacza to, że dzieci do 10 roku życia są zdecydowanie przeciążone. W dodatku waga plecaków w niewielkim stopniu zmienia się wraz z wiekiem. Decydujący wpływ na mieszczenie się w dopuszczalnych normach dzieci starszych ma to, że rosną.

Wady postawy i otyłość – winny brak aktywności fizycznej

Jeśli chodzi o pozaszkolną aktywność fizyczną, pozytywny trend widać wśród dzieci w wieku 7-11 lat. 80 proc. młodych sportowców gra nie tylko w popularną piłkę nożną, ale także ćwiczy judo, akrobatykę czy jeździ konno. Zauważalnie przybywa też dzieci, które do szkoły przyjeżdżają na rowerach i hulajnogach.

Niestety, od 11 roku życia dzieci ruszają się mniej. Tylko nieco ponad połowa 14-15 latków pozostaje aktywna. Na efekty nie trzeba długo czekać. Nastolatki tyją.

– Jest to powód do zmartwienia. Na dodatkowe zajęcia ruchowe chętnie uczęszczają dzieci  do 10 roku życia. Natomiast dla prawie połowy 14- i 15-latków jedyną aktywność sportową stanowią zajęcia WF-u, o ile nie są z nich oczywiście zwolnione. Wymaga to dalszych badań i analiz, ale to zjawisko może być związane z nadmiernym obciążeniem nauką lub innymi zajęciami – dodaje dr n. med. Daniel Karaszewski z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, od lat związany z Active Place.

Raport „Silne dzieciaki, lekkie plecaki. Pełna moc!”

Na przełomie maja i czerwca wolontariusze Active Place i Akademii Postawy zważyli plecaki 706 dzieci z jedenastu warszawskich szkół podstawowych w wieku 7-15 lat. Dla grupy wiekowej 7-10 lat, która ze względu na fazę rozwoju ciała jest szczególnie podatna na występowanie wad postawy, przekroczenia zaobserwowano średnio w 70,8% przypadków. Wyniki badań zostały szczegółowo opisane w raporcie „Silne dzieciaki, lekkie plecaki. Pełna moc!”

– Ważne, by uświadamiać dzieci, że gdy będą sprawne fizycznie, będą miały siłę udźwignąć dużo więcej. Czyli uda się uniknąć przykrych skutków przeciążenia ich pleców. Cieszy nas, że nasz przekaz spotykał się ze zrozumieniem rodziców i kadry nauczycielskiej – podsumowuje Dorota Matczak.

Raport „Silne dzieciaki, lekkie plecaki. Pełna moc!” w podsumowaniu zawiera zasady prawidłowego użytkowania oraz cechy dobrego plecaka szkolnego. Dokument można pobrać pod adresem https://plecaki.akademiapostawy.pl/. Każde z dzieci, które wzięło udział w badaniu, otrzymało bransoletkę z napisem „Ćwiczenia dają moc!”

Akcję ważenia plecaków patronatem objęły Akademia Wychowania Fizycznego im. Józefa Piłsudskiego w Warszawie oraz Międzynarodowy Ruch Latających Plecaczków Flying Bag. Partnerami akcji byli Adria Art., Fabryka Norblina, PhiLabs i Sedivio.

Źródło: Serwis Zdrowie/ PAP
Fot. Omar Roque/ Unsplash

Przeczytaj też LINK

Artykuł Wady postawy u ponad połowy polskich dzieci pochodzi z serwisu Fitness Biznes - Portal B2B branży fitness.

Chodzi o sprawdzenie, czy taki program wykryje ewentualne zmiany postawy i doprowadzi do tego, że dziecko odpowiednio wcześnie zacznie fizjoterapię, rehabilitację lub leczenie. Ale zdaniem wielu fizjoterapeutów taki program to wciąż za mało.

Efekt domina w postawie ciała

Dobrym przykładem jest niskie napięcie mięśniowe (wiotkość) u niemowlaka, które może przekształcić się w poważny problem ortopedyczny i to w krótkim czasie. Ale tego rodzaju mechanizm kaskady obserwuje się też, kiedy wystąpią inne problemy.

– Wyobraźmy sobie na przykład dziecko z piętami płasko-koślawymi, potem stopami płasko-koślawymi. To skutkuje rotacją wewnętrzną podudzi, koślawymi kolanami, bo cóż, musiały się skoślawić, skoro pierwsze skoślawiły się stopy. Za chwilę przywiedzione są biodra, nieco skręcone do środka. Pociąga to miednicę, która pochyla się do przodu, a z kolei przodopochylenie miednicy powoduje pogłębioną lordozę lędźwiową i często hiperlordozę. Natura nie lubi takich rzeczy, więc uznaje, że trzeba taką postawę wyrównać i tworzy hiperkifozę, czyli okrągłe plecy po to tylko, by utrzymać głowę na środku

– mówi Michał Kłosek, fizjoterapeuta, członek Krajowej Rady Fizjoterapeutów i Stowarzyszenia Fizjoterapia Polska.

Nawiązuje też do pewnej prawidłowości, którą zaobserwował w swojej pracy zawodowej.

– Z mojego doświadczenia wynika, że najwięcej wad postawy wykrywają stomatolodzy, bo to oni interesują się zgryzem. Kalibracja aparatu na zęby wymaga niesamowitej precyzji. I jeśli widzą oni, że na dole jest coś nie tak z postawą, to proszą często rodziców o to, by to zbadali u specjalisty. Jednym słowem to stomatolodzy odczytują wady postawy często ze zgryzu. To niezbity dowód na to, że kaskada tych zmian w ciele sięga daleko i rzeczywiście nie jest to wydumane – zaznacza.

Pilotaż badania stóp

Środowisko fizjoterapeutów apeluje od lat, by to właśnie ta grupa zawodowa – fizjoterapeuci – byli włączeni powszechnie do diagnozowania wad postawy. Odpowiedzią, choć ich zdaniem niewystarczającą – może być program pilotażowy Ministerstwa Zdrowia dotyczący badania stóp dzieci i młodzieży w wieku od 5 do 16 lat. Rozporządzenie w tej sprawie opublikowano na początku stycznia br. w Dzienniku Ustaw. W kwietniu zakończy się etap organizacji, potem dwa lata fizjoterapeuci będą mieli na badania, a kolejne trzy miesiące przewidziano ocenę efektów leczenia.

Przewidziane w programie pilotażowym badanie dotyczy oceny stóp pod kątem ich funkcjonalności. To badanie manualne. Odbywać ma się także badanie przy użyciu specjalistycznego sprzętu. Tu wkraczają dwa urządzenia – podoskop oraz bardziej zaawansowane – podobarograf.

– Podoskop to, mówiąc obrazowo, pudełko z przeszkleniem, na którym dziecko staje i odbija stopy, które my widzimy w lustrze. Natomiast podobarograf to elektroniczna platforma, która posiada czujniki reagujące na nacisk. Jest ona połączona z komputerem, który analizuje dane – tłumaczy Michał Kłosek.

Jednak, jak wskazuje, badania z użyciem zaawansowanej technologii mają zasadniczą wadę – odnoszą się wyłącznie do płaszczyzny stopy, jej odbicia, a to oznacza, że nie otrzymuje się pełnego obrazu budowy całego ciała i ewentualnych wad postawy.

Trudno jest mówić o rzetelnym badaniu przesiewowym stóp. Może bowiem zdarzyć się tak, że badanie stóp niczego nie wykaże, a dziecko ma wadę postawy, której w tym badaniu nie ma szans wychwycić. Dlatego kwalifikacja do terapii na podstawie jedynie badania stóp może nieść ze sobą ryzyko, że dziecko, u którego odbicie stopy jest prawidłowe, ale ma jakąś wadę postawy, nie będzie zakwalifikowane do pilotażu.

– Oczywiście nie negujemy samego pomysłu takiego programu. Uważamy, że jest jak najbardziej potrzebny, ale trzeba przemyśleć kryteria dostępu do niego, bo są określone nieprecyzyjnie. Obawiam się, że zgubimy po drodze trochę dzieci, którym warto by było pomóc – mówi ekspert.

Zwraca też uwagę, że w czasie samego badania pacjent może tak „zagrać” ciałem – zmienić nawet nieumyślnie nacisk stopy, że wynik badania nie będzie odzwierciedlał rzeczywistości.

– Sama fotografia czy ogląd stopy nie jest obiektywną daną. Chodzi o to, by dokładnie tak jak w naszej pracy, skupić się na konstrukcji zdrowego fundamentu – ciała, na którym wszystko wzrasta. Mamy wpływ na to wszystko, co znajduje się powyżej stóp, czyli na to, czego te rekomendowane przez resort zdrowia urządzenia w badaniu nie widzą. Chcielibyśmy w takich badaniach uwzględniać diagnostykę funkcjonalną – podsumowuje fizjoterapeuta.

W rozporządzeniu nie zdefiniowano, jakie zaburzenia w obrębie stóp u dzieci będą kwalifikowały do leczenia.

– Wchodząc w to głębiej – nie wiemy, czego mamy się uchwycić. Warto byłoby tę kwestię dopracować – radzi fizjoterapeuta.

Wady postawy – olbrzymi problem społeczny

Od kilkunastu lat statystyki dotyczące wad postawy u dzieci pogarszają się. Dotyczą one – jak wskazuje resort zdrowia – nawet 90 proc. najmłodszych. Dlatego też, zdaniem eksperta, w systemie ochrony zdrowia powinno się położyć większy nacisk na aktywny udział fizjoterapeutów w wykrywaniu nieprawidłowości związanych z rozwojem fizycznym już na etapie niemowlęctwa. Postawienie wczesnej diagnozy może zapobiegać poważniejszym wadom postawy.

– Gdy badamy niemowlęta, to zwracamy uwagę na napięcie mięśniowe, ułożenie, odruchy, a potem funkcje. Asymetria ułożenia niemowlaka może wiązać się na początku z tym, jak leży, a za kilka miesięcy dotyczy już tego, jak się przemieszcza, jak pokonuje przeszkody. Rola fizjoterapeuty może być naprawdę znacząca. Jesteśmy w stanie wyłapać już na bardzo wczesnym etapie rozwoju dziecka sygnały, które zapowiadają wadę postawy – zaznaczył fizjoterapeuta.

Źródło: opracowano na podstawie Serwis Zdrowie/PAP
Fot. Ben Wicks

Artykuł Wady postawy – problem polskich dzieci pochodzi z serwisu Fitness Biznes - Portal B2B branży fitness.